Archivio

over 65

Memoria Parma - Am paräva d' ésor un Sjòr

di Antonio Abbati

11 gennaio 2016, 08:39

Memoria Parma è una sezione dedicata a tutti gli over 65 che abbiano voglia di raccontare sul nostro sito la loro Parma di una volta o altre storie. Oggi Antonio Abbati ci propone - in dialetto - una riflessione inviataci durante le Feste. 

Per inviarci i vostri contributi: cliccate qui o scrivete una mail a sito@gazzettadiparma.net 

(N.B. - Abbiamo lasciato la grafìa della versione originale, che però non è sempre quella "pura" del nostro dialetto. Per questa parte, vi rimandiamo allora alla nostra Sezione Dialetto, dove ospitiamo anche le lezioni del "prof. Malètt", ovvero Enrico Maletti, proprio per chi vuole conoscere grafìa e significato delle parole del nostro vernacolo)

Am paräva d’ ésor un Sjòr

Par nojätor ansjàn a s’ fa miga fadiga guardär’s indrè in-t-i ani ch’j én pasè ‘d voläda zlóntanandos sémpor äd pù déntor a la griza fumära dal témp.

La patina cla sérca ‚d cuatär i ricord la gh’ la mètta tutta par suplìr la mémorja e la storja d’ ognòn äd nojätor.

Sarcarò äd där äd zbrus’cén a la ruzzna dal témp e tirärla via al pù posìbbil par podér vèddor äd nóv e pu ciär la realtè cme l’ éra, par po’ podér contärla nuda e cruda cmè l’ éra städa dabòn.

Cominc’ con un ricord e basta par né far miga ‘dla confusjón e, par ne fär tòrt a ch’ j ätor i dovràn portär pasénsja e primm’ o po’ a gnirà anca al turòn sòvv. 

La sträda cla m’ à compagnè in-t-i mè primm pàs, s’ fa par dir, l’ è miga städa ‘na sträda sfaltäda o in diséza, anca se, confrontè a tant ätor méno fortunè che mi, a s’éra nassù in-t-na famìja normäla fata da sincòv parsón’ni con mi ultom rivè e in chi témp la (ani trénta/cuaranta) se scampäva con al lavór dal papà.

Stävon äd ca in Bórgh Tòrt, in camra e cuzén’na. Al césso l’ éra fóra in-t-il scäli tra ‘secónd e tèrz pjan, ma l’andäva bén acsì. Al n’éra miga zò in córta. D’ invèron gh’éra da zlär, ma bizòggnäva pur andärogh!

L’ éra proprja véra, am paräva d’ ésor un sjòr!

Al gióron d’ incò, cuälchidon a lézor o séntir contär chil robi chi a gh’ podrà scapär da rìddor, cardénd cl’ è frut ädla mè fantazìa. A coll pónt chi, ne m’ réstarà che dir: -magari! J àvris patì un po’ méno. 

J äva muciè sèt o ót anj cuand la mè màma l’ äva pensè ‘d fär ‘na còza béla par mi.

S’ éron in témp äd carnväl. In-t-al ridòtt dal Teator Régio al martedì gras, a gh’ éra al véljonsén in màscra p’r i putén. Vèrs sira in-t-il séz ór la m’ äva  portè davanti al teator par färom vèddor i mascarén chi gnävon fóra compagnè  dal so’ màmi, cuäzi tutt’ imbacucädi con plissa, guant ricamè e capèl a la moda con la vlètta caläda davanti a la facia.

I mascarén i continuävon a sonär il trombètti ‘d cartòn, a butär stéli filanti e corjàndoj. Cme j éron béj i costum di mascarén!

Mi a s’ éra vestì col bräghi curti e un pär äd majonsén äd lana, un bonèt in tésta, un pär äd pantòfli ‘d pàn’ e du pär äd cälsi lónghi fin’ al znóc’. Al frèdd al s’ fäva séntìr e pù che al frèdd a séntiva déntor in-t-mi ‘na dmanda: -Parchè lór j éron in màscra al véljonsén e mi s’ éra li fóra a färom cascär la gòssa?-

In còll gióron li éra caschè la mè convinsion d’ ésor miga un povrètt, ma j àva cetè la còza sénsa färni ‘na tragédja. S’éra un sjór!

Gh’ àva i me amìgh conossù  a l’ Azilo Comunäl, anca còjj conossù in-t-i banch ädla Scóla e naturalmént còjj dal mè bórogh, anca lór pù o méno povrétt cme mi. Con tutt lór an gh’éra miga l’ amicissja, ma gh’ éra ‘n cuél äd pù. S’ éron tutt fradéj sénsa ésor parént, prónt a däros ‘na man vón con cl’ ätor e a spartìr’s chil pòchi cózi ca gh’éra da spartìr. Un tóch äd pan, il castagni sècchi, un tóch äd sùcca còta al fóron, compräda da Totito al  fornär äd Bórgh Valori, o ‘na cuälca caròtla robäda ‘d nascòst da la casètta mìssa fóra in mòsstra davanti a la botéga ‘d Lirén al frutarór äd Stra’ Méstra Vitòri Emanuéle Secónd, dal pärti ‘d Pòrta San Michèl.

Par né dir po’ äd cuand s’ éron pù grand; se spartivon un tir äd fumm da l’ ùnnica sigarètta compräda dal paltèn Arturo péla grama.

L’ éra un mónd fat acsì, indòvva s’ podäva fär il caparióli, tant dal sacòsi cascäva mäi njénta, gnan sìncov bòrr. J éron sémpor vódi! Con la biciclètta äd Tullo, avuda in régal dal so’ nonòn, tutt la combrìccola l’ äva imparè a drovärla.

Mi ò spetè bombén primma d’ àvérni vùnna tutta par mi e, còll gjóron li am s’ éra séntì próprja un sjór.

L’ è próprja véra, an s’ éra miga stè zlatè con j anolén in bròd äd manz e galén’na e a tordè d’ arbétta condì con formàj e butér razù. Ecco la risposta ca m’ s’éra dè cuand s’ éra carsù con j ani.

In tutt la vìtta ‘m sòn sémpor contintè äd còll ca s’ éra, parchè j äva capì, cme dìz al provèrbi, che un vestì al fa miga al frè e po’….tóla su cme la vén.

L’ è próprja véra: a sòn dabón un sjòr!        

antonioabbatiparma@gmail.com