Archivio

over 65

Memoria Parma - Ciac'ri e màscor

di Antonio Abbati

20 febbraio 2016, 08:06

Memoria Parma - Ciac'ri e màscor

Memoria Parma è una sezione dedicata a tutti gli over 65 che abbiano voglia di raccontare sul nostro sito la loro Parma di una volta o altre storie. Oggi Antonio Abbati ci propone - in dialetto - una riflessione dedicata al Carnevale appena trascorso , e ai Carnevali di una volta

Per inviarci i vostri contributi: cliccate qui o scrivete una mail a sito@gazzettadiparma.net 

(N.B. - Abbiamo lasciato la grafìa della versione originale, che però non è sempre quella "pura" del nostro dialetto. Per questa parte, vi rimandiamo allora alla nostra Sezione Dialetto, dove ospitiamo anche le lezioni del "prof. Malètt", ovvero Enrico Maletti, proprio per chi vuole conoscere grafìa e significato delle parole del nostro vernacolo)

Témp äd ciac’ri e màscor

Al Carnväl l’ è sémpor stè témp fat par màscor, trombètti, corjàndol, stéli filanti, ciac’ri, fritéli, zgonfièt e anca la fésta  a gratis p’r i sabjòn con gnan’ sinch bòrr in sacosa da spéndor .

L’ è ancòrra anca ‘l gióron d’ incò témp äd schèrs da prét, veljòn, córs in màscra, tanti bàzi e ‘l gióron dopa l’ èra e l’ è témp äd San Muzón.

Dachindrè parècc’ i dävon fónd in-t-al gióron äd martedì gras o giovédi gras aj so’ soldén sparè con tant sacrifìssi par tutt l’ an’ intrégh!

In-t-un sèrt carnväl, cuand a són nassù mi, proprja al martedì gras d’ un vintisètt ‘d Farvär d’ un sach d’ ani fa, éra gnu zo vint bòr äd néva. Mo la coza la n’ éra miga fnida li. La mama la m’ contäva che coll gióron li, l’äva fat il ciac’ri e dopa, la m’ äva miss al mónd, ultim di so’ sinch fjò.

Dal momént cl’ éra témp äd veliòn anca in-t-la Socetè dal Carnväl äd Bórgh Tort, spèss e vlontéra me dmand ancòrra ‘l gióron d’ incò cme ezercissi ‘d curiozitè: - cuanti botillij ‘d vèn l’ avrà fat sturär me pädor par festegiär l’ ariv in coll mónd chi äd ‘n ätor fjò?–

In chi témp la, ‘m scapa ditt che: i ràgas i nasävon tutt i di in-t-al me bòrogh  a róda vón in fila a cl’ ätor, ma cl’ ocazión li par sturär l’ éra  städa séns’ ätor ciapäda al vol! Tant è véra che, al gióron dòpa ‘l papà e socuant so coléga j éron andè in Cmón a l’ Anagrafe par fär al me cerificät äd nasita. J èron ancòrra tutt su ‘d gir. Adritura al me tèrs nom dop’ al second Giuseppe: l’ è Maria, tant par ne färom mancär njénta!

La génta di bórogh la s’ la pasäva miga tant bén. Parècc’  i gh’ ävon al librètt nigor par fär marcär al bodgär. In podävon gnanca tór a nol con poca spéza da la Lusìa in Bòrgh Tort, un véc’ costum da màscra fat in-t-l’ época di garibaldén.

Anca sa cascäva al mónd, i fävon fär ’na marcäda in pu in-t-al famóz librett nigor, ma socuanti ciac’ri e ‘n cuälch zgonfiètt fritt in-t-al dolégh i gnävon miss in tävla par l’ óra ‘d sén’na p’r al martedì o ‘l giovedì gras.

Intant al témp al pasäva e i prim ani cuaranta j n’ éron miga stè tant par la cuale, parchè s’ éron tutti stè tirè in bal  da la guéra contra la “perfida Albione”. (inghiltéra) In chi carnväl la gh ’éra giusst un cuälch putén in màscra e njént’ äd pu, ma la genta la gh’ äva ‘dl’ ätor pu important da fär par podér saltärogh fóra, anca  a ‘na cuälca manéra. Dopa al temporäl artorna sémpor al srén e ‘na cuälca volta ‘s vèdd’ anca i béj colór äd l’ ärch baléstor. L’ è un siggn che al brutt témp l’ è pasè e, in-t-al cäz nostor éra pasè la guéra sóra al nostri tésti. A gh’ éra restè il macérij da tirär via e, purtròp a Pärma, gh’ éra stè da piconär anca al monumént äd Verdi. I gh’ l’ ävon miga caväda il bómbi di américan. A gh’ äva pensè al Sindich provizori  miss li da j american a fär al lavór che lór i n’ éron miga ste bón äd fär.

Al carnväl al s’ éra fat sentìr äd nóv. I costum ädla Lusìa j éron dvintè ancorra pu liz e zbiadì, ma j éron méj che njénta. La génta la vräva riddor e pensär miga cme j andävon ancòrra mäl il cozi. Un pär d’ ani dopa ch’ l’ éra fnì la guéra, in-t-un giovedì gras cl’ éra tutt ‘na promissa, ma miga par mi,. tutt’ i me coléga ‘d lavor j éron contént cme ‘na pascua, parchè in tävla par la sén’na i gh’ ävon il ciac’ri e i zgonfiètt. Dopa tant témp anca par lór, l’éra artornè un po’ äd bél témp, a s’ fa par dir.

Mi a säva che la mama la fäva in coll gioron li njénta ‘d fritt, figurèmmos il ciac’ri in-t-al dolégh!

Par tutt la giornäda j äva sentì tutti parlär dil ciac’ri par la sén’na e forsi ‘d sintir dir daj a coll can, j äva fnì ‘d crèddor che anca mi a sén’na catäva ‘na béla dgama ‘d ciac’ri fritti. An stagh miga chi a scrivvor la deluzión proväda ‘na volta artornè in ca. Al säva za ‘d catär la solita bàgna cojj pomm da tèra e du o tri toclèn äd luganga, ma al dezidéri l’ éra stè pu grand che la realtè. Dil ciac’ri gh’ éra gnan l’ ómbra!

Al martedì gras, dopa cla giornäda la miga tant par la cuale par mi, al temporäl, a s’ fa par dir, l’ äva lassè post al sól, l’ärch balèstor al podäva stärogh tutt intrégh con i so’ sètt colór s’ciasóz..

A s’ èra artornè a ca par la sén’na e con tanta gioja par mi, tronegiäva sóra la tävla ‘na béla dgama ‘d ciac’ri.

Al n’ éra miga stè un scärs dal carnväl. L’ éra stè par mi un miràcol rivè dopa parècc’ ani, ‘d podér tastär äd nóv il nostri bón’ni ciac’ri.

Cardim a mi, cossti j én cozi chi ‘n se scordon mäi pu!

 Antonio Abbati  antonioabbatiparma@gmail.com                                  

 MEMORIA PARMA: RICORDI OVER 65 - Clicca qui per leggere anche gli altri articoli